نتایج و آثار نذر

گرچه نذر در ادیان دیگر نیز نظایری دارد اما در جهان بینی اسلامی ، از قوه محرکه ایجاد ، حفظ ونشر معارف اسلامی ، بزرگداشت مراسم مذهبی و برآورنده نیازهای متنوع مادی انسان ،و موجب رستگاری او درجهان عقبی است.

بدین ترتیب امت اسلامی در پدید آوردن نوعی از فرهنگ معنوی و مادی نظیر سکونت گاه ها وچهره پردازی محیط طبیعی زیست ، باید دارای ویژگی های ممتاز از سایر فرهنگ ها باشند بدین معنی که همه چیز در آن باید رنگ و بوی فرهنگ وحی دهد.

نذر را باید از نظر اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی جزء مظاهر خاص پیشرفت و رفاه جامعه بدانیم . طبق موازین دینی به کمک نذر ، معمولا ثروت ها بعد از چند سالی از خانواده ای به خانواده دیگر و از طبقه ای به طبقه دیگر انتقال می یابد و نوعی تعادل و تقسیم ثروت پیش می آید ،این امر در حقیقت نوعی بیمه اجتماعی است .

فقرزدایی یکی دیگر از اهداف مهم نذر است و احکامی نیز برای حمایت از مستمندان ،کمک به نابینایان ،زمین گیران ،از پاافتادگان ،آوارگان ،بچه های بی سرپرست ،ایتام ،اسیران ،بیماران ،سالخوردگان ،کمک به مقروضان ،دورافتادگان از وطن، خون بهای مقتول، قتل های غیرعمد ،ضیافت ،شرکت در برداشت محصول ،امدادهای اجتماعی و غیره صادرشده است.

نتیجه طبیعی نذر را می توان در سه فرآیند ذکر کرد: تعدل ثروت ،توازن اجتماعی و همکاری جامعه که همه این ها در اصل زیربنای عدالت اجتماعی و اقتصادی جامعه هستند .نذر آثار وبرکات بسیاری دارد ،ولی به طور کلی دارای دو اثر درونی و بیرونی است .

اثر درونی متوجه شخص نیکوکار است که با این عمل به تزکیه نفس خویش پرداخته و روحیه دنیا طلبی و مال اندوزی را از خود دور کرده است و اثر بیرونی آن درجامعه نمود پیدا می کند که می تواند در محور فقر و محرومیت و فاصله شدید طبقاتی تاثیر بسزایی بگذارد . این اثر بیرونی چنان نقش مهمی ایفا می کند که حتی در اداره یک جامعه می توان از آن کمک گرفت.

زهرا خرمی ،دکترای علوم قرآن و حدیث و مدرس حوزه علمیه خدیجه کبری (س) بااعلام این مطلب گفت : در قرآن مجید آیه ای که براحکام فقهی نذر صراحت داشته باشد ،وجود ندارد ،لذا در جستجوی وقف واثرات آن در مصحف شریف ،باید به بررسی واژه هایی نظیر «احسان و انفاق» ،«قرض الحسنه» ،«تعاون» و «صدقه» پرداخت.

وی با اشاره به اینکه انفاق و بخشش در سیره همه امامان معصوم (ع) نیز مشاهده می شود ،افزود : روایات بسیاری از پیامبر اکرم (ص) و ائمه معصوم (ع) باموضوع انفاق وجود دارد که علاوه بر توصیه ،به صورت علمی نیز به این سنت حسنه پرداخته اند و با بخشش زمین ،مزرعه ،باغ و…در این اقدام پیشگام بوده اند .

خرمی بااشاره به لزوم قصد قربت ،افزود: اگر نذر بخواهد ارزش معنوی مورد توجه در اسلام را داشته باشد، باید با قصد قربت همراه باشد، در صورتی که نذر یاهر کار خیر دیگری بدون قصد قربت انجام شود ،هرچند که مال از ملکیت صاحب مال خارج می شود ، اما همراه با آثار اخروی نبوده و درصورتی که بخواهیم کاری همراه با آثار اخروی باشد باید با قصد قربت نیز همراه باشد.

ایشان با اشاره به آیه ۲۰ سوره مزمل که می فرماید «وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِکُم مِّنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَیْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ » اظهار کرد: در این آیه شریفه خداوند انفاق و اموری مانند نذر و بخشش را مالی می داند که پیشاپیش به دنیای اخرت فرستاده می شود و انفاق کنندگان از اجزای آن در درگاه الهی بهره مند می شوند.