تعریف نذر و اقسام آن
نذر عبارت است از این که انسانی خویشتن را ملتزم نماید به انجام یا ترک کاری برای خدا، مثلا نذر کند که اگر خداوند به من فرزندی داد فلان مبلغ را به فقرا پرداخت می کنم و اگر بیماری فرزندم برطرف گردد یک گوسفند ذبح می کنم و یا جهت شکرانه سلامتی و موفقیت خود وخانواده نذر می کند که در روزهایی خاص با وقت و تخصص خود در خدمت مردم باشد.

فلسفه وشرایط نذر

نذر ممکن است فلسفه های گوناگونی داشته باشد که برخی از آن عبارتند از:
۱-رسیدن به مطلوب و برآورده شدن حاجت
۲-تقید به بندگی خدا و تلاش در جهت رسیدن به مقام قرب ربوبی
۳-تقویت انگیزش در جهت سیر و سلوک معنوی

۴-نجات از مصائب و رویدادهای سخت

روزه نذر کنیم بهتر است یا نمازهای واجب خود را در اول وقت بخوانیم؟

اینکه نذر کنیم، نمازهای خود را در اول وقت بخوانیم، یکی از نذرهای مشروعی است که اتفاقا در دست یافتن به حوائج مشروعه بسیار موثر است. یکی دیگر از کارهایی که می توان برای پیدا کردن نوع نذر صحیح از آن استفاده کرد، آن است که ببینیم چه کاری مکروه یا حرام است که از روی عادت آن را انجام می دهیم. از این به بعد نذر کنیم که دیگر آن کار حرام یا مکروه را انجام ندهیم؛ مثلا نذر کنیم یک هفته غیبت نکنیم یا یک هفته دروغ نگوییم یا نذرهایی از این دست

شرایط تحقق نذر:

الف. بیان صیغه نذر و استعمال کلمه الله

وفای به نذر در صورتی است که برای انجام آن نذر صیغه نذر خوانده شود؛ یعنی همه فقهای شیعه شرط تحقق نذر را استعمال کلمه ” الله ” در صیغه نذر می دانند. ودر این صورت است که انجام آن عمل برای فرد ضروری خواهد بود.

آنچه متاسفانه این روزها در جامعه ما دیده می شود، آن است که مردم اغلب از صیغه نذر اطلاعی ندارند و صرفا به نیت های خود بسنده می کنند حال آنکه بیان صیغه نذر شرط تحقق نذر می باشد

در روایتی از حضرت امام صادق (ع) آمده است که  شخصی ازخدمت امام سوال کرد که نذری بر گردن من است. حضرت فرمود:

، نذر در مورد امری محقق نمی شود؛ مگر اینکه نام خداوند بر آن برده شود و بگوید که برای خدا روزه، صدقه، قربانی و حج بر من است. ” ( الکافی، ج۷، ص۴۵۵)

ب. نذر باید در حد توان فرد باشد:

انسان فقط انجام دادن اموری را می تواند نذر کند که در توانش باشد؛ مثلا اگر کسی نمی تواند پیاده به کربلا برود، نذر کند که چنین کاری انجام دهد، نذر او صحیح نیست.

ج. نذر کار حرام یا مکروه درست نیست:

پیامبر اکرم (ص) فرمودند:

(لا نذر فی معصید  ( من لا یحضره الفقیه، ج ۲ ، ص ۹۲
اگر کسی نذر کند که کار حرام یا مکروهی را انجام دهد یا اینکه مثلا کار واجب یا مستحبی را ترک کند، نذر او صحیح نیست.

د. یقین در مورد نذر:

در نذر باید مورد آن تعیین شود و پس از آن انسان نمیتواند آن مورد را تغییر دهد. اگر کسی نذر کند که عملی را انجام دهد، باید همانطور که نذر کرده، عمل کند و نمی تواند آن را تغییر دهد؛ اما اگر کسی از ابتدا به صورت عام نذر کرده باشد، در نوع مصرف آن مختار است؛ مثلا اگر کسی برای حرم یکی از امامان (ع) یا امامزادگان (ع) نذر کند و مصرف معینی را در نظر نداشته باشد، باید آن را در تعمیر یا روشنایی یا فرش حرم و مانند اینها مصرف کند و در تعیین نوع مصرف آن مختار است

شرایط صحت نذر:

نذر کردن و نذری دادن امریست که در فرهنگ دینی ما جا افتاده و بسیار رواج دارد اما نذر نیز،خود احکامی دارد که باید آنها را بدانیم. نذری که صورت می گیرد مختص ذات پروردگار است و برای غیر خدا شرک در عبادت محسوب می شود ولی نذر برای خداوند و اهدای ثواب آن به غیر خدا منافی توحید نیست بلکه از اسباب تقرب به درگاه خداوند متعال است اما احکامی که باید در خصوص نذرباید به آن توجه شود به صورت زیر می باشند.

۱-نذر کننده باید آن را با نیت تقرب به پروردگار انجام دهد

۲- نذر کننده باید صیغه بخواند و در صیغه نیت خود را بر زبان جاری کند و تصریح نماید که این عمل را برای رضای خدا انجام می دهم، مثلا بگوید: لله علی کذا ان کان کذا

۳- نذر کردن یک نوع معامله با خداوند است حالا نیت هر امری است باید شرایط نذر کردن را رعایت کرد و بعد از حصول نتیجه نباید عهد خود را فراموش کند.
مثلا اگر شخصی برای پیامبر و یا بزرگی از بزرگان دین نذر کند که گوسفندی قربانی نماید، نذر او در صورتی صحیح است که از این عمل خود قصد تقرب الی الله را داشته باشد و نیتش هدیه ثواب عمل به پیامبر و یا آن بزرگ باشد. ولی اگر العیاذ بالله نذر او برای خدا نباشد بلکه قصدش تقرب به غیر خدا باشد نذرش باطل است و وفای به آن لازم نمی باشد و اگر قصدش پرستش غیر خداوند باشد، شرک است.

کفاره نذر:

اگر کسی همه موارد ذکر شده را رعایت کند و نذری بر گردن او باشد، به هر طریق ممکن باید آن نذر را به جا آورد و اگر آن را به جا نیاورد، باید کفاره بدهد؛ یعنی اگر کسی از روی اختیار به نذر خود عمل نکند، باید ۶۰ فقیر را سیر کند و یا دو ماه پیاپی روزه بگیرد یا یک بنده را آزاد کند

رسیدن ثواب:
نذرهایی که مسلمانان برای انبیا و اولیا و والدین خویش انجام می دهند، با انگیزه الهی صورت می گیرد و فقط مقصود آنها اتصال و اهدای ثواب به ارواح عزیزانشان است. و از طرفی انجام عمل پسندیده و اتصال ثواب آن به روح میت نه تنها اشکالی ندارد بلکه مطلوب است. چنان که در صحیح مسلم روایت شده که مردی نزد رسول خدا (صلی الله علیه و آله) آمدوگفت: یا رسول الله مادر من ناگهانی درگذشت و وصیتی نکرده است! گمان دارم اگر می توانست سخن بگوید،صدقه و احسان می نمود، اگر من صدقه از طرف او بدهم ثوابش به وی می رسد؟ پیامبر(صلی الله علیه و آله ) فرمود: بلی، اوف بنذرک فانه لاوفاء لنذر فی معصیه الله و لا فیما لایملک ابن آدم به نذر خود وفا کن، همانا نذر در معصیت خدا و در چیزی که انسان مالک آن نیست صحیح نمی باشد. از آنچه گذشت معلوم می گردد که نذر برای دیگران در صورتی صحیح است که در مسیر گناه نباشد بلکه با هدف انگیزه الهی و با قصد اهداف ثواب به زنده ها و یا مرده ها باشد، چنین نذری مشروع و پسندیده است و با مبانی و معیارهای توحید و یکتاپرستی هماهنگی دارد و مقرب الی الله نیز خواهد بود